1 : تاريخچهء بحث يكى از مهمترين مباحث حكمت متعاليه اصالت وجود و اعتباريت ماهيت است . اين بحث كليد گشايش بسيارى از مشكلات و معضلات فلسفى است و بدون آن بسيارى از آنها لا ينحل باقى مىماند . قهرمان اين بحث حكيم بزرگ الهى صدر المتألهين شيرازى ( ره ) است . در كتب فلسفى قبل از صدر المتألهين ، نه‌تنها بحث مستقلى تحت عنوان اصالت وجود و اعتباريت ماهيت مطرح نيست ، بلكه به اين مسئله به‌طور ضمنى نيز توجه نشده است . براى فلاسفهء صاحب مكتبى چون شيخ الرئيس و شيخ اشراق اين سؤال كه « آيا وجود اصيل است و ماهيت اعتبارى يا بالعكس ؟ » مطرح نشده است تا يك شق آن را بپذيرند و ساير مباحث را بر اساس آن استوار سازند . از اين‌رو ، در كتب آنها آرائى يافت مىشود كه تنها با مبناى اصالت وجود سازگار است و لا غير و نيز آراى ديگرى وجود دارد كه فقط با اصالت ماهيت هماهنگ است و لاغير . به همين دليل ، نمىتوان هيچيك از فلاسفهء قبل از صدر المتألهين را به تمام معنى اصالت وجودى يا اصالت ماهوى دانست ؛ اين تقسيم‌بندى از صدر المتألهين آغاز مىشود و سپس ادامه مىيابد . وى ، چنان كه خود اذعان دارد ، « 1 » ابتدا به اصالت ماهيت معتقد بوده است ولى سپس تغيير رأى داده اصالت وجود را ثابت كرد و حكمت متعاليه را براساس آن استوار ساخت . 2 : توضيح مدّعا براى توضيح مدعا بايد مقصود فلاسفه را از واژه‌هاى « وجود » ، « ماهيت » ، « اصالت » و « اعتباريت » دانست . 1 - 2 : واژهء « وجود » مفهوم وجود مفهومى عام و بديهى است كه در فارسى از آن با لفظ « هستى » تعبير مىشود و بر

--> ( 1 ) - ر . ك . الاسفار الاربعه ، ص 49 .